نشست تخصصی همایش ملی ایران آینده؛ از علم تا اقتدار با عنوان «فناوری و تحول؛ میدان نبرد ترکیبی در آینده» با حضور صاحب‌نظران حوزه مطالعات راهبردی برگزار شد.

نشست تخصصی با عنوان «فناوری و تحول؛ میدان نبرد ترکیبی در آینده» با حضور صاحب‌نظران حوزه مطالعات راهبردی برگزار شد. این نشست به واکاوی پیچیدگی‌های نوظهور در عرصه منازعات جهانی و نحوه مواجهه با فناوری‌های پیشران در دکترین‌های دفاعی نوین اختصاص داشت.
تبیین مفاهیم پایه توسط دبیر نشستدر آغاز جلسه، دبیر نشست با ترسیم نقشه راه بحث، به سه محور کلیدی اشاره کرد:
تعریف نبرد ترکیبی: وی نبرد ترکیبی را نه صرفاً ترکیبی از جنگ‌های کلاسیک و چریکی، بلکه یک هم‌افزایی پیچیده میان ابزارهای نظامی، سایبری، اقتصادی، رسانه‌ای و اطلاعاتی دانست که مرز میان صلح و جنگ را مخدوش می‌کند.تمایز فناوری نوین و نوظهور: دبیر جلسه تأکید کرد که «فناوری‌های نوین» ابزارهایی هستند که در حال حاضر در دسترس و عملیاتی‌اند، اما «فناوری‌های نوظهور» (Emerging Technologies) به آن دسته از تحولات تکنولوژیک اشاره دارند که در مراحل اولیه توسعه قرار داشته و پتانسیل ایجاد تغییرات پارادایمی در ماهیت جنگ را دارند.نقش فناوری‌های نوظهور در آینده: در نهایت، به این نکته پرداخته شد که چگونه همگرایی این فناوری‌ها (مانند AI، بیوتکنولوژی و داده‌کاوی) می‌تواند محیط جنگ‌های ترکیبی آینده را غیرقابل پیش‌بینی‌تر و در عین حال هوشمندتر سازد.هوش مصنوعی در میادین نظامی؛ از تئوری تا واقعیتجناب خانم دکتر محمدزاده، سخنران نخست، تمرکز خود را بر کاربرد هوش مصنوعی در حوزه نظامی معطوف کرد. وی با بررسی تحولات فناورانه اخیر، بر مفهوم «سطح بلوغ فناوری» (TRL) در ابزارهای هوشمند تأکید کرد و توضیح داد که چگونه کارکردهای هوش مصنوعی در پردازش داده‌ها، هدف‌گیری دقیق و پشتیبانی از تصمیم، قواعد بازی را تغییر داده‌اند.
دکتر محمدزاده در تحلیل موردی جنگ‌های اخیر در اوکراین و غزه، اشاره کرد که این میادین، آزمایشگاهی زنده برای سنجش اثربخشی الگوریتم‌های جنگی بوده‌اند. وی در خاتمه سخنان خود، بر ضرورت حفظ «نظارت انسانی» (Human-in-the-loop) در سیستم‌های تسلیحاتی خودکار تأکید کرد و هشدار داد که واگذاری کامل تصمیم‌گیری به ماشین، می‌تواند خطرات استراتژیک جبران‌ناپذیری را به همراه داشته باشد.
تحول میدان نبرد و امنیتی‌سازی زیستیخانم دکتر سعادت، دومین سخنران نشست، به بحث درباره همگرایی ابزارهای قدرت در بستر جنگ‌های ترکیبی پرداخت. محورهای اصلی بحث ایشان عبارت بودند از:
فناوری زیستی به مثابه ابزار امنیت: وی با دسته‌بندی فناوری‌های زیستی، توضیح داد که چگونه این حوزه از یک علم صرف، به مؤلفه‌ای برای «امنیتی‌سازی» (Securitization) در سطح کلان تبدیل شده است.تاب‌آوری جمهوری اسلامی: دکتر سعادت با اشاره به تجارب ایران در دوران دفاع مقدس، بر اهمیت تداوم این تاب‌آوری در ابعاد مختلف امنیت زیستی در آنچه وی «جنگ تحمیلی سوم» نامید، تأکید کرد.شبکه‌های مدیریت بحران: وی راهکار عبور از تهدیدات در شرایط جنگی را در «شبکه‌سازی» اقدامات مدیریت بحران با استفاده از ظرفیت‌های فناورانه دانست.چالش ماهیت دوگانه (Dual-use): در پایان، وی چالش‌های اخلاقی و امنیتی مرتبط با ماهیت دوگانه زیست‌فناوری را مطرح کرد که می‌تواند هم در خدمت توسعه و هم در مسیر تهدیدات بیولوژیک قرار گیرد.شناسایی و ردیابی در جنگ‌های علمیدر بخش پایانی، خانم دکتر شهریاری موضوع «شناسایی و ردیابی نخبگان سیاسی، نظامی و علمی» در میادین جنگ‌های ترکیبی را واکاوی کرد. وی با تشریح چگونگی بهره‌گیری از سیستم‌های تحلیل شبکه‌ای و هوش مصنوعی، به معرفی «نظام‌های آریاپی» (Ariapi) پرداخت که برای پردازش و پایش الگوهای رفتاری و ارتباطی طراحی شده‌اند.
دکتر شهریاری در تحلیل ابزارهای مورداستفاده در این عرصه، به پروژه‌های Briar و Farsight اشاره کرد و توضیح داد که چگونه این پروژه‌ها با تحلیل کلان‌داده‌ها و ردپای دیجیتال، امکان شناسایی و حتی پیش‌بینی کنش‌های نخبگان کلیدی را در محیط‌های رقابتی فراهم می‌کنند.
این نشست با تأکید بر اینکه فناوری، دیگر تنها یک ابزار پشتیبان نیست بلکه خود به یکی از اصلی‌ترین میدان‌های نبرد تبدیل شده است، به کار خود پایان داد.

مطالب اخیر